ข้อสังเกตทั่วไปสำหรับการเรียนการสอน ในหลักสูตรสหวิทยาการเพื่อการพัฒนาท้องถิ่น ระดับปริญญาโท

1. นักศึกษาส่วนใหญ่จะเป็นข้าราชการมากกว่านักธุรกิจหรือประกอบอาชีพอื่น ๆ และมักจะเป็นข้าราชการในส่วนภูมิภาคและข้าราชการในส่วนท้องถิ่น ซึ่งว่างเว้นจากการเรียนมาเป็นระยะเวลานานพอสมควร ซึ่งควรจะต้องปรับตัวให้พร้อมสำหรับการเรียนใหม่ โดยเฉพาะในเรื่องของการจัดแบ่งเวลา ให้สามารถทำการศึกษาได้สอดคล้องกับการวางโครงสร้างของหลักสูตรสำหรับการเรียนการสอน ที่ต้องอ่านหนังสือและค้นคว้าเพื่อนำมาถกแถลงกับอาจารย์ประจำวิชา มากกว่าการมานั่งฟังบรรยายจากอาจารย์ในห้องเรียนแต่เพียงอย่างเดียว

2. การอ่านหนังสือของนักศึกษาเป็นสิ่งสำคัญมากสำหรับการทำความเข้าใจเนื้อหาวิชาต่าง ๆ หากประสิทธิภาพในการอ่านหนังสือของนักศึกษามีไม่พอ ย่อมทำให้ผลสัมฤทธิ์ในการเรียนการสอนลดลงไปด้วยเช่นกัน นักศึกษาควรให้ความสำคัญในการอ่านและทบทวนเนื้อหาวิชาต่าง ๆ ให้มาก จะทำให้มีความเข้าใจในวิชานั้น ๆ ได้ดีขึ้น รวมทั้งจะทำให้สามารถเชื่อมโยงวิชาต่าง ๆ ที่เรียนเข้าด้วยกันอย่างเป็นระบบ เพื่อนำไปสู่การกำหนดหัวข้อในการทำ Individual Study และการสอบประมวลวิชาในขั้นสุดท้ายได้เป็นอย่างดี

3. การให้ความสำคัญกับเวลาเรียนตามข้อกำหนดของมหาวิทยาลัย ซึ่งนักศึกษาจะต้องมีเวลาเรียนไม่ต่ำกว่าร้อยละ 80 นั้น นักศึกษาส่วนใหญ่มีความเข้าใจ แต่ยังมีนักศึกษาบางส่วนที่เป็นส่วนน้อยไม่ค่อยให้ความสำคัญในเรื่องดังกล่าว แม้จะมาเซ็นชื่อเข้าเรียนก็ตาม แต่จะไม่อยู่เรียนจนครบตลอดคาบในแต่ละครั้ง ทำให้ไม่ได้รับความรู้จากการบรรยายและการถกแถลงกันในห้องเรียน ซึ่งส่วนใหญ่แล้วอาจารย์ประจำวิชามักจะนำประเด็นดังกล่าวมาใช้ออกข้อสอบ และมีการทดสอบความเข้าใจในระหว่างชั่วโมงโดยไม่แจ้งล่วงหน้า ซึ่งนอกจากจะมีผลกับความเข้าใจในวิชานั้น ๆ ของนักศึกษาที่ไม่อยู่เรียนแล้ว ยังขาดการทดสอบจึงทำให้ไม่มีคะแนนเก็บที่คิดจากการทดสอบในห้องส่วนหนึ่งด้วย

4. พบว่าการลงทะเบียนเรียนและการชำระค่าหน่วยกิตในแต่ละวิชาของนักศึกษา จะไม่สัมพันธ์กับการจัดส่งคู่มือ ตำราเรียน และหนังสืออ่านประกอบ ทำให้นักศึกษาไม่มีโอกาสได้อ่านล่วงหน้าก่อนที่จะเริ่มเรียนในวิชานั้น ๆ ซึ่งไม่เป็นไปตามการออกแบบการเรียนการสอนที่ต้องการให้นักศึกษามีการเตรียมตัวก่อน วิธีแก้ไขของนักศึกษาที่สามารถจะกระทำได้ด้วยตัวเอง คือการประสานขอยืมคู่มือ ตำราเรียน และหนังสืออ่านประกอบของรุ่นพี่ในศูนย์การเรียนรู้ของจังหวัดที่ตนเองเรียน มาศึกษาและทำความเข้าใจก่อนเริ่มเรียน ทั้งจะเป็นการสร้างเครือข่ายและความสัมพันธ์อันดีระหว่างรุ่นพี่รุ่นน้องได้ด้วย

5. การจัดทำรายงานเป็นกลุ่ม มักเป็นภาระของนักศึกษาเพียงไม่กี่คนในกลุ่ม ทำให้การถกแถลงกันภายในกลุ่มไม่สามารถทำได้อย่างมีประสิทธิภาพ การนัดหมายในการทำรายงานควรอยู่ในการกำกับดูแลและการให้คำแนะนำจากวิทยากรหรืออาจารย์ท้องถิ่น ซึ่งในทางปฏิบัติแล้วมักจะปล่อยให้นักศึกษานัดหมายและดูแลกันเอง แนวทางที่ควรดำเนินการ คือ วิทยากรหรืออาจารย์ท้องถิ่นควรรับทราบรายละเอียดการปฏิบัติในการเรียนการสอนของอาจารย์ประจำวิชาอย่างชัดเจน เพื่อให้คำปรึกษาแก่นักศึกษาไก้อย่างสอดคล้องและเป็นไปในทิศทางเดียวกัน รวมทั้งควรประเมินการทำงานของนักศึกษาแต่ละคนในกลุ่มเพื่อให้เกิดความยุติธรรมด้วย